Oost-Indische Buurten

There are 267 entries in this glossary.
Search for glossary terms (regular expression allowed)

Glossaries

Term Main definition
Ulfah, Maria

Maria Ulfah Santoso (Serang 1911 – Jakarta 1988), na de executie van haar echtgenoot door Nederlandse troepen in februari 1949 hertrouwd en bekend als Maria Ulfah Soebadio. Maria Ulfah, van aristocratische familie, was de eerste Indonesische vrouw die in Nederland haar rechtenstudie voltooide (1929-1933). Zij zette zich in voor emancipatie van de Indonesische vrouwen in allerlei besturen, onder andere als voorzitter van de Indonesische vrouwenfederatie Kowani. Zij was de eerste vrouw die een ministerspost bekleedde – van sociale zaken in het tweede en derde kabinet-Sjahrir (1946-1947).

Bron
-           Prof. dr. Gert Oostindie, directeur KITLV in 'Advies-KITLV-straatnamen-Amsterdam.pdf' d.d. 19-6-2019

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Maria Ulfahstraat (1)

Author - Dick Rozing
Hits - 54
Synonyms - Maria Ulfah
Uiver

Het eerste KLM Douglas-DC 2-toestel. Bekend geworden door de Londen-Melbourne-race in 1934, waar het tweede werd. Op 20 december 1934, een maand na de terugkeer uit Australië, was de Uiver voor de tweede keer op weg naar Batavia. Het was een extra vlucht vanwege de kerst en er was 350 kg post aan boord. Na een tussenstop in Caïro wilde gezagvoerder Wim Beekman niet vertrekken wegens de slechte weersomstandigheden, maar KLM-directeur Albert Plesman dreigde hem te ontslaan. De Uiver vetrok alsnog, maar het toestel zou nooit in Bagdad aankomen. Door slecht weer verongelukte het bij Rutbah Wells in het Irakese deel van de Syrische woestijn. Alle inzittenden, vier bemanningsleden en drie passagiers, kwamen om.

Bron
-           https://nl.wikipedia.org/wiki/Uiver (7-12-2017)

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Uiverweg (1)

Author - Dick Rozing
Hits - 149
Tual

Tual is de hoofdstad van de Molukse eilandengroep Kei of Kai, in het zuidoosten van Indonesië. In Tual bevindt zich het bestuur van de kabupaten Maluku Tenggara, het district Zuidoost-Molukken. Dit gebied omvat Aru. Kai, Tanimbar, Babar en de zuidwestelijke eilanden tot aan Wetar. De groei van Tual begon in 1882 met de komst van de Ambonese bestuursambtenaren. 
In 2015 had Tual 67.783 inwoners.

Bronnen
-           https://nl.wikipedia.org/wiki/Tual (7-12-2017)
-           Maluku, de Molukken, Indonesië Reisbibliotheek (1990), p.136.

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Tualstraat (1

Author - Dick Rozing
Hits - 274
Trouwborst, Albert

Albert Trouwborst is in 1928 geboren op het eiland Tarakan bij Borneo. Hij studeert antropologie (Indologie) in Leiden en promoveert op een proefschrift met als titel Vee als voorwerp van rijkdom in Afrika. Hij is één van de eerste Nederlandse onderzoekers die naar Afrika trekken en hij leidt veldonderzoeken in verschillende Afrikaanse landen. Vanaf 1964 is hij als hoogleraar antropologie verbonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, de plaats waar hij meer dan veertig jaar zou wonen. Naast Afrika is ook Indonesië (het adatrecht en de provincie Atjeh, waarmee hij trad in de voetsporen van Snouck Hurgronje) en Oceanië een belangrijk werkterrein van Albert Trouwborst. In 2004 wordt hij benoemd tot ridder in de Orde van Oranje Nassau vanwege zijn buitengewone inzet voor de ontwikkeling van de antropologie in Nederland. Op 17 oktober 2007 overleed hij op 79-jarige leeftijd.

Bron
-           Pieke Hooghoff

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Albert Trouwborststraat (1)

Author - Dick Rozing
Hits - 132
Synonyms - Trouwborst
Trimurti

S.K. Trimurti (Bojolali 1912 – Jakarta 2008). Trimurti streed al op jonge leeftijd voor de rechten van Indonesië, waaraan voor haar ook onlosmakelijk vrouwenrechten waren verbonden. Zij betaalde hiervoor met diverse malen internering in de jaren dertig door Nederland en in 1942 door de Japanse geheime politie. Zij was docent, journalist en politica, tot op hoge leeftijd actief en om haar mening gerespecteerd. Zij was in 1947-1948 minister van arbeid, de tweede vrouw in zo’n positie.

Bron
-           Prof. dr. Gert Oostindie, directeur KITLV in 'Advies-KITLV-straatnamen-Amsterdam.pdf' d.d. 19-6-2019

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Trimurtistraat (1)

 

Author - Dick Rozing
Hits - 40
Tosari

Tosari is een plaats in de provincie Oost-Java en het ligt op de route naar de Gunung Bromo.

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Tosaristraat (1), Tosarituin (1)

Author - Dick Rozing
Hits - 109
Tomini

De Golf van Tomini, ook wel bekend als de Baai van Tomini, is de baai die het noorden van het eiland Sulawesi, ofwel het schiereiland Minahassa met de provincies Gorontalo en Noord-Sulawesi, scheidt van het oostelijk schiereiland van Centraal Sulawesi. In de baai liggen de Togian eilanden. De baai mondt uit in de Molukse Zee.

Bron
-           J. Bezemer, Beknopte Encyclopaedie van Nederlandsch-Indië (1921), p.571.

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Toministraat (1)

Author - Dick Rozing
Hits - 105
Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, Alidius Warmoldus Lambertus

Van Starkenborgch werd op 7 maart 1888 in Groningen geboren als zoon van jonkheer Edzard Tjarda van Starkenborgh en jonkvrouw Christine Jacobus Quintus. Van Starkenborgh doorliep het gymnasium te Groningen en volgde aan de universiteit Groningen de studie rechten, die hij in 1911 afsloot met een promotie. Na korte tijd op een advocatenkantoor werkzaam te zijn geweest, besloot hij zich op de diplomatieke dienst voor te bereiden. Hij trouwde op 16 november 1915 met Christine Marburg. Uit dit huwelijk werden twee dochters geboren. Hij verbleef als diplomaat in diverse hoofdsteden. Hij vervulde posten in Washington, Parijs, Berlijn en Brussel. In 1925 keerde hij naar Nederland terug om zijn vader op te volgen als commissaris der Koningin in de provincie Groningen. Van Starkenborgh ontpopte zich als een conservatief en tamelijk autocratisch ingesteld politicus. Hij verbond zelfvertrouwen aan een technische instelling. Hij voldeed hiermee aan de wensen van het derde kabinet Colijn. Deze zocht een opvolger voor de conservatieve landvoogd De Jonge. Op 16 september 1936 aanvaardde Van Starkenborg de benoeming tot gouverneur-generaal van Nederlands-Indië (het K.B. was van 4 juni 1936). De hiervoor gebruikelijke ambtstermijn van vijfjaar werd als gevolg van de Tweede Wereldoorlog overschreden tot medio oktober 1945. Van Starkenborgh had in Japanse gevangenschap gezeten en keerde naar Nederland terug. Hij zag van hervatting van de landvoogdij af wegens een politiek meningsverschil met de minister van Overzeese Gebiedsdelen, J.H.A. Logemann. Bij K.B. van 17 oktober 1945 werd Van Starkenborgh met dankbetuiging voor de vele en gewichtige diensten door hem onder weergaloos moeilijke omstandigheden aan den Lande bewezen' ontslagen.

Author - Dick Rozing
Hits - 120
Synonyms - Tjarda van Starkenborgh Stachouwer
Timor

Timor is een eiland waarvan het westen een deel van de provincie Nusa Tenggara Timur vormt en dus tot Indonesië behoort. Het oosten is de Democratische Republiek Timor-Leste (het vroegere Portugese Oost-Timor). Timor behoort tot de Kleine Soenda-eilanden en heeft een oppervlakte van 30.777 km². Hoofdsteden zijn respectievelijk Kupang en Dili. Het Indonesische deel heeft een oppervlakte van 15.850 km². De naam is een variant van timur, Maleis voor 'het oosten'; het is zo genoemd omdat het in het oosten van een ketting van eilanden ligt.

Het eiland Timor werd door de Portugezen gekoloniseerd in de zestiende eeuw. Hun eerste nederzetting dateert van circa 1520 in Lifao. De Nederlanders kwamen er voor het eerst in 1613 op Solor ten noorden van Timor en knoopten contacten aan met de radja van Kupang, die hen vergunning gaf tot het bouwen van een nederzetting in Kupang. Vanwege het aanwezige sandelhout deed de VOC tussen 1614 en 1658 veel moeite om een handelsmonopolie te verkrijgen en de Portugezen uit Timor te verdrijven. Het hout werd gezien als een belangrijk product in de intra-aziatische handel. Om te beginnen wilde gouverneur-generaal Pieter Both de Portugese macht in het gebied breken. In 1799 verliet de VOC Timor en kwam het gebied onder Nederlands koloniaal gezag. In 1859 werd een overeenkomst gesloten om de feitelijke situatie met de Portugezen te bekrachtigen (Oost-Timor kwam aan de Portugezen). In 1942 veroverden de Japanners het eiland. Op 14 augustus 1945 werd het eiland bevrijd van de Japanners en 3 dagen later verklaarde Indonesië zichzelf onafhankelijk. De Nederlanders kwamen terug in West-Timor, maar stuitten op hevig verzet van Indonesische guerrilla's. In 1950 werd West-Timor deel van Indonesië.

Bronnen
-           Joh. F. Snelleman, Encyclopaedie van Nederlandsch-Indië, deel 4 (1896-1905), p.325-335.
-           https://nl.wikipedia.org/wiki/Timor (6-12-2017)

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Timor (1), Timorkade (1), Timorlaan (3), Timorplein (1), Timorstraat (23). Totaal 29.

Author - Dick Rozing
Hits - 164
Tidore

Tidore is een eiland dat valt onder de Molukken en ligt in de Molukse Zee ten westen van Halmahera. Het heeft een oppervlakte van 116 km². Er wonen ongeveer 98.000 inwoners in 2010. De belangrijkste stad heet Soasio. Het eiland wordt gedomineerd door een stratovulkaan Gunung Kiematubo met zijn 1.730 meter hoogte. Net als Ternate was Tidore een sultanaat al vanaf het begin van de twaalfde eeuw. Na een periode van Spaanse overheersing bleef het sultanaat heersen zonder de inmenging van de VOC. Het eerste contract met de VOC dateert van 1667. De invloed van de VOC nam wel toe, maar tot het einde van de achttiende eeuw bleef Tidore een onafhankelijke staat. Het Sultanaat werd afgeschaft in het tijdperk van Soekarno en opnieuw opgericht in 1999 met de 36e sultan.

Bronnen
-           Maluku, de Molukken, Indonesië Reisbibliotheek (1990), p.30-33.
-           https://en.wikipedia.org/wiki/Tidore (6-12-2017)
-           Joh. F. Snelleman, Encyclopaedie van Nederlandsch-Indië, deel 4 (1896-1905), p.322-323.

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Tidorepad (1), Tidorestraat (2)

Author - Dick Rozing
Hits - 147
Tiahahu, Martha Christina

Martha Christina Tiahahu was een vrijheidstrijdster op het Molukse eiland Saparua. Ze is geboren op 4 januari 1800 in het dorpje Abubu op Nusa Laut en overleden op 2 januari 1818 op de Bandazee. Ze is de dochter van een kapitein en al op jonge leeftijd militair actief. Ze sloot zich op zeventienjarige leeftijd aan bij Pattimura in de oorlog tegen de Nederlandse koloniale overheersing. In oktober 1817 wordt ze gevangen, maar ook vrijgelaten vanwege haar leeftijd. Ze bleven vechten en werd weer gevangengenomen. Uiteindelijk werd Martha Tiahahu als slaafarbeidster per boot naar Java gestuurd. Onderweg werd zij ziek en overleed op een schip in de Bandazee. Tiahahu wordt beschouwd als een nationale heldin van Indonesië. Elk jaar vindt er op 2 januari naast haar standbeeld een ceremonie plaats.

Bronnen
-           J. Bezemer, Beknopte Encyclopaedie van Nederlandsch-Indië (1921), p.557-558.
-           https://en.wikipedia.org/wiki/Martha_Christina_Tiahahu (6-12-2017)
-           Maluku, de Molukken, Indonesië Reisbibliotheek (1990), p.58.

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Martha C. Tiahahustraat (1)

Author - Dick Rozing
Hits - 128
Synonyms - Tiahahu
Ternate

Ternate is een eiland dat valt onder de Molukken en ligt in de Molukse Zee ten westen van Halmahera. Het heeft een oppervlakte van 111 km². De belangrijkste stad heet Ternate-stad en heeft 207.295 inwoners. Het eiland wordt gedomineerd door de actieve vulkaan Gunung Gamalama met zijn 1.715 meter hoogte. Vrij recent in 1980, 1983, 1994 en 2011 waren er nog erupties. Tot de VOC arriveerde, heerste de sultan van Ternate over zijn en vele eilanden in de omgeving, zoals Ambon, Papua en Sulawesi. De VOC bouwde haar hoofdkwartier Fort Oranje op Ternate in 1607, om vanuit hier de specerijenhandel, voornamelijk de kruidnagels, te reguleren. De beroemde Britse natuuronderzoeker, geograaf en bioloog Alfred Russell Wallace verbleef in 1858, toen hij het essay over evolutie (natuurlijke selectie) schreef en naar Darwin stuurde, regelmatig op Ternate.

Bronnen
-           J. Bezemer, Beknopte Encyclopaedie van Nederlandsch-Indië (1921), p.555-556.
-           https://nl.wikipedia.org/wiki/Ternate_(eiland) (6-12-2017)

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Ternate (1), Ternatestraat (10)

Author - Dick Rozing
Hits - 135
Tempo doeloe

Tempo doeloe is een historisch tijdperk van circa 1870 tot het begin van de WO I in 1914 in Nederlands-Indië. Tempo doeloe betekent ‘de tijd van vroeger’, maar in het Nederlands wordt hiermee vaak ‘die goede oude tijd’ aangeduid. In 1870 kwam in Nederlands-Indië de Agrarische Wet tot stand. Dit betekende het einde van het cultuurstelsel. De grondverdeling werd liberaal, particulieren konden stukken grond op lange termijn in erfpacht krijgen. Hierdoor kon westers kapitaal aangetrokken worden. Dit maakte vooruitgang en uitbreiding mogelijk. Java moderniseerde langzaam, maar bleef tegelijkertijd het ambachtelijke karakter houden. De ontwikkeling verliep gestaag, maar er werden fortuinen gemaakt met onder andere koffie, tabak en rubber. Na 1910 stijgt de Europese bevolking sterk. Er komen veel goed opgeleide Europese arbeidskrachten. Er komt een soort ‘Europese sociale laag’, de totok-laag. Ze voeren een Europese leefwijze in. Alleen in de binnengebieden van Java blijft het ‘oude Indië’ bestaan. Na de WO I ontstaat er een ‘nieuw Indië’ dat zich in de daaropvolgende jaren snel ontwikkelt.

Bron
-           https://nl.wikipedia.org/wiki/Tempo_Doeloe (6-12-2017)

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Tempo Doeloestraat (1)

Author - Dick Rozing
Hits - 99
Tegal

Tegal is een regentschap, maar ook een plaats op Java, gelegen aan de Javazee. Tegal diende in het voormalig Nederlands-Indië, samen met de nabijgelegen stad Pekalongan, als de hoofdstad van de koloniale suikerindustrie. Tot het midden van de twintigste eeuw werd vanuit de exporthaven bewerkt suikerriet uit de nabijgelegen plantages verscheept. In 2010 had de stad rond de 240.000 inwoners.

Bronnen
-           J. Bezemer, Beknopte Encyclopaedie van Nederlandsch-Indië (1921), p.550.
-           https://en.wikipedia.org/wiki/Tegal,_Central_Java (6-12-2017)

Vernoemingen in Indische buurten (aantal keren)
Tegalstraat (1)

Author - Dick Rozing
Hits - 158
Tasman, Abel Janszoon

Abel Janszoon Tasman (Lutjegast, 1603 - Batavia, 10 oktober 1659) was een Nederlands ontdekkingsreiziger in dienst van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). In 1633 vertrok Tasman in dienst van de VOC vanuit Amsterdam naar Batavia. In 1637 was hij weer terug. In 1639 was hij tweede man van de expeditie van Matthijs Quast, waarbij de zeeën ten oosten van Japan werden onderzocht. Tasman had voor tien jaar getekend, zodat hij zijn vrouw kon meenemen. In 1640 bezocht hij als schipper Nederlands Formosa. Hij had geschenken aan boord voor de shogun in Edo, die had verordonneerd dat de handelspost van Hirado naar Dejima moest worden verplaatst. Hij is het bekendst door zijn reizen tussen 1642 en 1644, opgezet door Antonie van Diemen. Tijdens deze reis ontdekte hij Tasmanië, Nieuw-Zeeland en Tongatapu. 

Author - Dick Rozing
Hits - 157
Synonyms - Tasman