Barneveld - 'Indische' burgemeester krijgt zijn Molukse wijk

Door Gerjan Crebolder

Broedervolk

Al ruim 65 jaar wonen er mensen van Molukse komaf in Barneveld. In 1951 kwamen enkele honderden voormalige KNIL-militairen met hun gezinnen  aan in het dorp. De warme ontvangst die zij kregen was niet in het minst te danken aan de toenmalige burgemeester van Barneveld, mr. Carl Erich Eberhard Kuntze. Kuntze was vanaf 1923 in verschillende functies werkzaam geweest in Nederlands-Indië. In eerste instantie was hij in Soerabaja en Batavia adjunct-inspecteur bij de belastingdienst, maar later was hij werkzaam bij het algemeen secretariaat van het kabinet van de Gouverneur-Generaal en was hij referendaris in Buitenzorg. Vanaf 1935 tot de Japanse bezetting van Nederlands-Indië op 13 maart 1942 was Kuntze burgemeester, eerst van Cheribon op Java en later van Medan op Sumatra. Kuntze sprak Maleis en dat was hij, na zijn benoeming tot burgemeester van Barneveld per 1 januari 1947 zeker niet vergeten.

Niet alleen burgemeester Kuntze toonde een positieve opstelling ten aanzien van de vrijheidsstrijd van de Molukkers. Ook de redactie van de Barneveldse Krant gaf er blijk van begrip te hebben voor de vrijheidsstrijd van de Molukkers. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een commentaar in de krant van 7 oktober 1950, waarin hoofdredacteur Dick Rebel stelde dat de Ambonezen op grond van de besluiten van de Ronde Tafelconferentie van 1949 volledig het recht hadden om een eigen republiek uit te roepen. De stelling van de Indonesische regering dat de onafhankelijkheid van Ambon slechts het stokpaardje van een paar fanatiekelingen was, werd door de krant als onzin beschouwd. Soekarno werd vergeleken met de Russische leiders van toen die ook ‘alsmaar zaten te knoeien en wroeten in andermans eigendommen’. Ook de Nederlandse regering moest het ontgelden. Deze werd verweten wapens aan het Indonesische leger te hebben geleverd die vervolgens tegen de Molukkers werden gebruikt: ‘Zo kan het gebeuren dat Nederlands trouwste dienaren in het Verre Oosten vermoord en geknecht worden met Nederlandse wapens. Dat is te erg.’

Nog voordat het bekend was dat er Ambonezen in het dorp zouden worden ondergebracht, organiseerden de inwoners van Barneveld acties om de bewoners van de Zuid-Molukken te ondersteunen Een voorbeeld hiervan is de ‘Ambonavond’ van 20 januari 1951 in de grote zaal van ‘De Vergulde Wagen’ van de familie Galama in Voorthuizen.

[...]

Burgemeester Labree

Na Kuntze zou het tot 1 maart 1981 duren alvorens de gemeente Barneveld opnieuw een burgemeester met een ‘Indische achtergrond’ zou krijgen. Dat was mr. Cornelis Willem Labree (1928-1992).  [...] Labree’s belangstelling voor hun heden en verleden leidde er uiteindelijk toe dat hij de Molukse gemeenschap toezegde dat, zodra de gelegenheid zich voor zou doen, een aantal straten in een nog te bouwen woonwijk naar Molukse eilanden zou worden vernoemd.

Een uitvoerig artikel verschijnt in het boek Onze Indisch Buurten. Volg de informatie op onze website en Facebookpagina Indische Buurten!

Hedendaagse foto's

(fotograaf Dick Rozing)

Op 8 augustus 2016 zijn de drie straten, Ceram, Ambon en Nusa laut in de wijk Eilanden Oost gefotografeerd.

Op 28 maart 2017 zijn enkele nieuwe straten, zoals Buru, Haruku, Ternate en een vrijstaand bord Saparua gefotografeerd.

De kleine man op de foto naast het bord Saparua is Jarrell de Haas woonachtig in Barneveld. Zijn overgrootvader Frans Willem de Haas is geboren op Saparoea en in 1944 tijdens de Tweede Wereldoorlog omgekomen. Zo'n tien generaties daarvoor was Dirk de Haas landvoogd van het VOC-gebied Ambonia (1687-1691) en ook in Japan. Tot Ambonia behoren elf eilanden: Boeroe, Amblau, Manipa, Kelang, Bonoa, Ceram, Ceram Laoet, Noessa Laoet, Honimoa, Boang-Besi en Ambonia.

View the embedded image gallery online at:
https://indischebuurten.nl/buurten/barneveld#sigProIda72845af27