Breda - Geloof houdt Indische buurt tegen

Door Gerard Otten

Hoewel Breda geen zogenoemde Oost-Indische buurt kent, treffen we in het Heuvelkwartier wel een klein buurtje aan met een Aruba-, een Bonaire-, een Curaçao- en  een Sabastraat. Verder verwijzen enkele straten naar personen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de Nederlands Indische geschiedenis.

Atjehstraat ging niet door

De Atjehoorlog duurde van 1873 tot 1914. Op 15 augustus 1897 verscheen het eerste bericht over de aanleg van de latere Zandberglaan in de krant. Deze laan ligt in de negentiende-eeuwse buitenwijken van Breda (de Zandberg behoorde toen nog tot de gemeente Teteringen). De boulevard werd aangelegd op terreinen die eigendom waren van een particulier consortium, dat oorspronkelijk dacht zijn boulevard de naam Atjehstraat te geven. Later horen we echter niets meer over deze straatnaam.

Delicate geloofsverhoudingen

Het ontbreken van een Oost-Indische buurt in Breda heeft al eerder de aandacht getrokken. De straatnamencommissie en het College van B. en W. van Breda zijn nooit overgegaan tot het opnemen van Indische straatnamen in een woonwijk. Ook na de Tweede Boerenoorlog in Zuid-Afrika (1899-1902), herdachten vele gemeenten deze oorlog met straatnamen in de zogenaamde Transvaalbuurten. Breda deed hier niet aan mee. Waarom? De Boeren waren protestant en in het overwegend rooms-katholieke Noord-Brabant had men hier weinig mee op. Om dezelfde reden zou men zich in Breda in die tijd weinig verbonden hebben gevoeld met Nederlands Oost-Indië. Breda kende in die tijd een katholieke meerderheid en een kleine, maar invloedrijke protestantse minderheid. De verhouding tussen katholiek en protestant was zeer delicaat en men vermeed dan ook allerlei thema’s in de straatnaamgeving die aanstoot zouden kunnen verwekken, zoals katholieke heiligen, de Tachtigjarige Oorlog en dus ook Nederlands Oost-Indië en de Boerenoorlog.

De Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog, zeehelden en West-Indische buurt

Merkwaardigerwijs heeft juist de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog opvallend veel sporen nagelaten in de Bredase straatnaamgeving. Bij raadsbesluit van 18 oktober 1949 kreeg een groot aantal straten in het nieuwe Heuvelkwartier namen van Nederlandse en andere ontdekkingsreizigers, onder andere de Houtmanstraat, de Dirk Hartogstraat en de Tasmanstraat.

Bij hetzelfde raadsbesluit kregen ook de Aruba-, Bonaire-, Curaçao- en  Sabastraat hun namen, genoemd naar wat toen nog ‘West-Indische eilanden’ heette. Dit kleine buurtje maakt onderdeel uit van het Heuvelkwartier, een grote wijk van vlak na de oorlog. Het zijn kleine woningen, maar iedereen was tijdens de Wederopbouw blij dat zij konden trouwen en een gezin konden stichten.

Een veel uitgebreider artikel over Breda en Indie kunt u lezen in het te verschijnen boek Onze Indische Buurten. Volg hiervoor onze website of de Facebookpagina Indische Buurten!

Generaal van Hamsingel

View the embedded image gallery online at:
https://indischebuurten.nl/buurten/26-breda#sigProId61fe426dd1

West-Indische buurt

View the embedded image gallery online at:
https://indischebuurten.nl/buurten/26-breda#sigProId4b7a201790